De geïntegreerde waardeketen en de gelabelde waardeketen

Sinds 1988 en de oprichting van enerzijds de IFAT, de internationale federatie voor eerlijke handel (die in 2009 de WFTO werd, de wereldwijde organisatie voor eerlijke handel) en de lancering van het label Max Havelaar (nu Fairtrade) anderzijds, stellen we vast dat er twee grote ketens voor de regulering van de eerlijke handel zijn ontstaan, die naast elkaar blijven bestaan: de geïntegreerde keten (in het bijzonder WFTO en EFTA) en de gelabelde keten (in het bijzonder Fairtrade International). 

De geïntegreerde waardeketen, de historische organisatievorm van de eerlijke handel, heeft als belangrijkste kenmerk dat alle ondernemingen die zijn betrokken bij de productie en de vermarkting van het product (producent, verwerker, importeur en verkooppunten) zich vrijwillig houden aan de waarden van de eerlijke handel.  Eerlijke ondernemingen drijven handel met elkaar in een geest van samenwerking en langdurige relaties. Ze genieten de eerlijke certificering (gewoonlijk gelinkt aan een logo) waarvan ze samen de regels en criteria hebben vastgelegd (eerlijke prijs, transparantie, prefinanciering ... Zie de 10 beginselen van de eerlijke handel voor meer details).

In tegenstelling tot de geïntegreerde waardeketen, berust de gelabelde waardeketen op de certificering van het verkochte product. De bedrijven die deze producten ontwikkelen, beloven een precies lastenboek te respecteren en zich te bevoorraden bij producentenorganisaties van ontwikkelingslanden (vaak coöperaties) die erkend zijn door het orgaan dat het keurmerk uitreikt.
Die gelabelde producten kunnen vervolgens gecommercialiseerd worden in eender welk verkooppunt, met inbegrip van de klassieke supermarkten. Er bestaan meerdere keurmerken van eerlijke handel. Fairtrade is het bekendste.

Het feit dat beide ketens naast elkaar bestaan, vertaalt twee verschillende visies op eerlijke handel. Die verschillen slaan vooral op het soort betrekkingen die worden aangeknoopt met de economische actoren (multinationals, supermarkten) en op de verschillen tussen een ontwikkelingsvisie (en een aanklacht tegen de internationale handel) enerzijds en een commercieel perspectief gebaseerd op controle anderzijds.