De belangrijkste principes van eerlijke handel zijn:

1. Wederzijds engagement:  de koper en de producent
2. Steun aan organisaties van producenten en arbeiders
3. Sensibilisering en bevordering van regels en praktijken in de internationale handel

1. Wederzijds engagement

DE KOPER

Het betalen van een 'eerlijke' prijs

Eerlijke handel heeft tot doel een correcte verloning te verzekeren voor zowel onafhankelijke producenten als werknemers in loondienst.
De aankoopprijs moet voldoende zijn om:

•de productiekosten te dekken
•de producenten en werknemers een loon te geven dat hen toelaat in de basisbehoeften van hen en hun gezinnen te voorzien, en hun levensstandaard te verbeteren (onderwijs, gezondheid, huisvesting...); 
•een marge te bieden om de noodzakelijke investeringen te kunnen realiseren (bedrijfsinstallaties, productdiversificatie...);
•bij te kunnen dragen in de voorziening van de gemeenschappelijke behoeften (onderwijs, gezondheidszorg, infrastructuur, versterking van de producentenorganisaties...).
Voor bepaalde soorten producten bestaan internationale eerlijkehandelscriteria. De prijzen voor deze producten kunnen verschillen: ofwel zijn ze genoteerd op een specifieke beurs (bijvoorbeeld koffie: genoteerd op de beurs van Londen en New York), ofwel bestaat er een prijs op lokaal of internationaal niveau, ofwel wordt de prijs bepaald door eerlijkehandelsorganisaties die op internationaal niveau verenigd zijn (FINE-leden).

In de praktijk moet de prijs die aan de producent of de producentenorganisatie wordt betaald steeds de gunstigste prijs zijn, na een objectieve vergelijking en rekening houdend met eventuele kwaliteitsverschillen.

Voorfinanciering op aanvraag

Producenten die daarom verzoeken kunnen een voorfinanciering verkrijgen. Op die manier maken de producentenorganisaties geen schulden.

Een relatie op middellange/lange termijn

De kopers gaan commerciële relaties aan met de producenten op lange termijn. Hierdoor krijgen de producentenorganisaties zekerheid en de mogelijkheid om investeringen te doen.

DE PRODUCENT

Georganiseerde producenten

De eerlijke handel richt zich tot:

•Gemarginaliseerde kleinschalige producenten of handarbeiders, die organisaties (coöperaties, dorpsverenigingen…) hebben opgezet en zo bijdragen aan de economische en de sociale ontwikkeling van hun leden en hun gemeenschap.
•Werknemers, als ze georganiseerd samenwerken en als het bedrijf waarvoor ze werken (werkgever-producent) bereid is om niet alleen de ontwikkeling van zijn werknemers te steunen, maar hen ook bijkomende inkomsten te verstrekken die voortkomen uit de eerlijke handel.

Transparante organisaties die op een democratische en niet-discriminatoire manier tewerk gaan

Een producenten- en werknemersorganisatie:

•is een instrument voor de economische en sociale ontwikkeling van haar leden; 
•beheert de inkomsten uit de eerlijke handel volgens de doelstelling van economische en sociale ontwikkeling van de leden en de gemeenschap waartoe ze behoren; 
•heeft een democratische structuur: haar leden oefenen een effectieve controle uit op het bestuur, en in het bijzonder op het aanwenden van de inkomsten uit de eerlijke handel; 
•wordt op een transparante manier bestuurd; 
•garandeert dat geen enkele vorm van discriminatie toegestaan wordt, noch bij de toelating van nieuwe leden, noch bij de inspraak.
 
De toepassing van de fundamentele principes en rechten op het werk

De producentenorganisaties en de producent-werkgevers respecteren de volgende principes:

•Eerbiediging van het nationaal en lokaal recht
•Eerbiediging van de volgende conventies van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO):

1. a. Vrijheid van vereniging en van collectieve onderhandeling: Conventie Nr. 87 over de vakbondsvrijheid en de bescherming van het vakbondsrecht (1948) en Conventie Nr. 98 over het recht van organisatie en van collectieve onderhandeling (1949);
2. b. Afschaffen van elke vorm van dwang- of verplichte arbeid: Conventie Nr. 29 over dwangarbeid (1930) en Conventie Nr. 105 over de afschaffing van dwangarbeid(1957);
3. c. Effectieve afschaffing van kinderarbeid: Conventie Nr. 138 over de minimumleeftijd (1973) en Conventie Nr. 182 over de ergste vormen van kinderarbeid (1999);
4. d. De afschaffing van discriminatie wat betreft arbeid en beroepen: Conventie Nr. 100 over de gelijkheid van verloning (1951) en Conventie Nr. 111 betreffende de discriminatie (arbeid en beroep) (1958);
5. e. Gezondheid en veiligheid op het werk: Conventie Nr. 155

•Vaststelling van lonen die overeenkomen met of hoger zijn dan het regionaal gemiddelde en het wettelijk minimumloon (indien dit bestaat) voor gelijkaardige functies. Stipte uitbetaling van de lonen.
•Extra inkomsten die door eerlijke handel worden gegenereerd, worden aan de werknemers (indien het producent-werkgevers betreft) overgemaakt.
•Transparantie: de organisatie stelt documenten met betrekking tot de arbeidsomstandigheden, de effectief uitbetaalde verloning en het gebruik van de winsten van eerlijke handel ter beschikking van de EHO. 
 
Productie met respect voor het milieu en de gezondheid

De producentenorganisaties en producent-werkgevers stellen actieprogramma's in om te verzekeren dat de producten met respect voor de gezondheid en het leefmilieu van de producent, de lokale bevolking, en de consument worden vervaardigd. Ze waken erover dat de volgende principes gerespecteerd worden:

•Respect voor de nationale en internationale wetgeving betreffende het gebruik van phytosanitaire producten, hun toepassing, de bescherming van ecosystemen, erosie en afvalbeheer. 
•Beperking van het gebruik van minerale meststoffen en synthetische pesticides.
•Veilig beheer (behandeling en opslag) van de meststoffen, phytosanitaire producten en gevaarlijke stoffen op de daartoe voorziene plaatsen, om zowel mens als milieu te beschermen tegen besmetting. 
•Ontwikkeling van technieken voor de preventie en de biologische bestrijding van parasieten en ziekten en voor het behoud van de biodiversiteit. 
•Waterbeheer (afname, lozing, recyclage) met respect voor het milieu.
•Beperking van de hoeveelheid lozingen in water en lucht.
•Behandeling van afval in milieuvriendelijke omstandigheden.
•Toepassing van technieken voor anti-erosieve gewassen.
•Voorrang aan het gebruik van hernieuwbare natuurlijke bronnen.
 
 

2. Steun aan organisaties van producenten en arbeiders

Een van de belangrijkste doelstellingen van de eerlijke handel bestaat erin de producenten- en werknemersorganisaties de mogelijkheid te geven hun capaciteiten te versterken en zo hun autonomie te bevorderen met het oog op duurzame ontwikkeling. In dit kader worden ondersteuningsacties uitgevoerd, zodat deze organisaties zich op regionaal, nationaal en internationaal vlak kunnen structureren en actief in de ontwikkeling van eerlijke handel (EH) kunnen deelnemen.
 
Deze ondersteuningsacties worden toegepast voor:

1. productie;
2. commercialisering van producten;
3. deelname van producenten- en werknemersorganisaties aan de ontwikkeling van eerlijke handel;  
4. ondersteuning van producenten- en werknemersorganisaties die nog niet geïntegreerd zijn in het eerlijkehandelscircuit.

De ondersteuningsacties kunnen variëren van geval tot geval ("geïntegreerde" keten of "gelabelde" keten), aangezien de distributiewijze en in bepaalde gevallen het type product dat wordt gecommercialiseerd specifieke stappen, een commerciële aanpak en acties vereisen.

1. De productie

De ondersteuning bestaat erin de knowhow en de productiecapaciteiten te ontwikkelen en te benutten om zo tegemoet te komen aan de eisen van de markt en van de eerlijke handel.

De eerlijke handelsorganisatie (EHO):

• Garandeert de uitwisseling van ervaring en kennis tussen de producenten van de producentenorganisatie enerzijds en tussen producentenorganisaties onderling anderzijds, met name door het organiseren van vormingssessies en ontmoetingen tussen producentenorganisaties op regionaal, nationaal en internationaal niveau.
• Verstrekt alle nuttige en noodzakelijke informatie en raadgevingen die verband houden met de eisen van het (de) land(en) waar de producten verdeeld worden. Zo kunnen de gebruikte technieken en de kwaliteit van de producten of diensten die door de producentenorganisatie aangeboden worden, verbeterd worden met respect voor de methodes, traditionele culturen en de fairtradevereisten.
• Brengt de producentenorganisatie in contact met de belanghebbenden die hen kunnen begeleiden bij bepaalde of gevraagde activiteiten (kwaliteit van producten, commercialisatie, beheer, respect voor de criteria van eerlijke handel).
• Volgt de tenuitvoerlegging op van maatregelen die worden uitgevoerd in geval van afwijkingen op eerlijke handel.  Indien nodig verstrekt zij advies bij de tenuitvoerlegging van deze maatregelen (analyse, zoeken naar oplossingen...).
• Bij de gelabelde handel wordt dit voornamelijk uitgevoerd door de lokale coördinatoren. In het geval van de geïntegreerde handel, als de hoeveelheid of de kwaliteit van de geleverde producten verbeterd moet worden, gebeurt dit ingrijpen niet systematisch maar worden producentenorganisaties met specifieke noden op één of ander terrein begeleid.

2. Commercialisering van de producten

De ondersteuning bestaat erin de PO's afzetmarkten voor hun producten te verstrekken en hen toe te laten de markt en de evolutie van de desbetreffende sector beter te leren kennen, zodat ze hun productie kunnen aanpassen.

In dit kader bestaan deze ondersteuningsacties uit:

• De PO's informeren over de evoluties en de eisen van de markten. 
• In het geval van gelabelde ketens de PO's de mogelijkheid bieden om de producten te commercialiseren door hen in contact te brengen met economische partners (invoerders, fabrikanten en distributeurs), door de prospectie van nieuwe markten, door regelmatig ontmoetingen met de partners te organiseren teneinde vraag en aanbod op elkaar af te stemmen en te onderhandelen over de voorwaarden voor het ontwikkelen, het commercialiseren en het promoten van nieuwe producten.

 
3. Versterking van de producentenorganisaties en structurering van hun netwerken

Een essentiële bijdrage van eerlijke handel is de hulp bij de structurering van PO's. Dit stelt de PO's in staat hun autonomie te vergroten, hun belangen te verdedigen en te onderhandelen met de markten en openbare instellingen. De structurering van PO's is het zichtbaar gevolg van hun deelname aan en betrokkenheid bij eerlijke handel, en is een indicator van de impact van eerlijke handel. De uitwisselingen tussen PO's en de oprichting van regionale, nationale en internationale netwerken van PO's versterken deze bijdrage.

In dit kader biedt de eerlijkehandelsorganisatie hulp (directe financiële hulp, hulp bij het zoeken van financiering, organisatiesteun) bij de oprichting en de werking van PO-netwerken, met name ondersteuning bij het organiseren van regionale, nationale en internationale ontmoetingen van PO’s en/of de arbeiders betrokken bij de EH .
 
4. Deelname van producenten- en werknemersorganisaties aan de eerlijke handel

De begeleiding bestaat erin de deelname van de producenten- en arbeidersorganisaties aan debatten die gevoerd worden binnen de internationale organisaties van eerlijke handel te bevorderen.

Geïntegreerde keten: 

• verstrekt bruikbare informatie aan de PO's met betrekking tot de regels van eerlijke handel die concrete gevolgen kunnen hebben voor deze PO's;
• biedt de PO's de mogelijkheid om behoeften en standpunten mee te delen en houdt er rekening mee.

Gelabelde keten

De PO's of de netwerken waartoe ze behoren, benoemen hun vertegenwoordigers binnen de EHO of de internationale koepelorganisatie.

Deze EHO:

• verstrekt de voor de PO's of hun vertegenwoordigers noodzakelijke informatie;
• biedt de PO's de mogelijkheid hun behoeften en hun mening te uiten en houdt er ook rekening mee.

5. Steun aan de PO's die nog niet geïntegreerd zijn in de eerlijke handel

Gelabelde ketens: Naast de producenten en de producentenorganisaties die al geïntegreerd zijn in de eerlijke handel, stelt de EHO ook jaarlijkse actieplannen voor om afzetmarkten te vinden voor andere producenten en PO’s die wensen opgenomen te worden in het circuit van eerlijke handel:

De EHO :

• zoekt economische actoren die met nieuwe PO's willen samenwerken;
• voert haalbaarheidsstudies uit met betrekking tot nieuwe ketens en afzetmarkten.

3. Sensibilisering en bevordering van betere regels en praktijken in de internationale handel 

De fairtradeorganisaties ondernemen de volgende acties, hetzij rechtstreeks, hetzij in samenwerking met hun partners:

1. Informatie, sensibilisering en ontwikkelingseducatie voor de consument en de burger over:

• De mechanismen van de conventionele internationale handel en de onrechtvaardigheden die ermee gepaard gaan voor de achtergestelde producenten en werknemers in ontwikkelingslanden, wegens het onrechtvaardige karakter ervan.
• De principes en werking van eerlijke handel. 
• De mogelijkheden die eerlijke handel biedt aan de consument/burger om op een bewuste manier te handelen in het dagelijkse leven.
• De oorsprong van fairtradeproducten en de producenten die erbij zijn betrokken.
 

2. Verbetering van de regels en praktijken van de internationale traditionele handel ten voordele van de achtergestelde producenten en werknemers :

• Uitwerken van voorstellen om de regels en praktijken van de traditionele internationale handel te verbeteren ten voordele van de gemarginaliseerde producenten en arbeiders, of om ondersteuning te bieden aan reeds bestaande voorstellen. 
• Uitwisseling met andere nationale en internationale actoren over deze voorstellen. 
• Deelname aan lobby-activiteiten bij de politieke en economische besluitvormers teneinde deze verbeteringen te ondersteunen.
• Activiteiten die het maatschappelijk middenveld betrekken in het kader van de promotiecampagnes voor deze verbeteringen.