Eerlijke handel is gegroeid uit de burgerbewegingen die ijverden voor zelfbestuur en solidair waren met de derdewereldbevolking. Eind jaren 40 begonnen de protestantse kerken in de Verenigde Staten als eersten met eerlijke handel, via twee organisaties (Ten Thousand Villages en SERRV). Europa zet de eerste stappen eind jaren 50. De stichting SOS[1] wordt in 1959 opgericht in Nederland en verkoopt producten uit ontwikkelingslanden, via kerken en derdewereldbewegingen. In 1964, tijdens de VN-Conferentie voor Handel en Ontwikkeling (UNCTAD), bepleiten de landen uit het Zuiden een nieuwe invulling van ontwikkelingssamenwerking: punctuele financiële hulp moet vervangen worden door een echt handelsbeleid dat de landen uit het Zuiden een voordelige toegang biedt tot de markten in het Noorden. "Trade, not aid" wordt de slogan voor eerlijke handel. In april 1969 wordt in Breukelen (Nederland) de eerste "Wereldwinkel" geopend. Doel: artisanale producten uit de Derde Wereld verkopen die rechtstreeks afkomstig zijn van de producent (ambachtsman). Nagenoeg gelijktijdig ontstaat er een Europese beweging voor eerlijke handel, en twee jaar later worden in zowat 120 winkels producten uit de Derde Wereld verkocht. In België opent in 1971 de eerste wereldwinkel zijn deuren in Antwerpen. De keurmerkfase In 1986 uiten boeren uit Chiapas (Mexico), die dan al in contact staan met een Nederlandse ngo, Solidaridad, een duidelijke wens: ze krijgen liever steun om hun eigen koffie te verkopen dan giften te ontvangen. De ngo werkt daarop een oplossing uit: hun producten voorzien van een keurmerk, meteen de start van een gloednieuwe aanpak en van eerlijke handel. In 1988 wordt het logo Max Havelaar aangebracht op de verpakkingen van hun koffie. Die wordt gebrand door bedrijven uit het "klassieke" handelscircuit. Ze beslissen de door Max Havelaar geformuleerde handelsvoorschriften na te leven. Het logo maakt de consument duidelijk dat de principes van eerlijke handel gerespecteerd worden door het merk dat onder dit label wordt verkocht. Dankzij dit systeem komen deze producten voor het eerst in de grootdistributie terecht en raken ze uit het alternatieve circuit. Na enkele maanden tijd bedraagt de verkoop van eerlijke koffie in Nederland 2 % van de totale koffieverkoop. Ook andere landen slaan deze weg in, ofwel door het Max Havelaar-keurmerk te gebruiken, ofwel door hun eigen keurmerk te lanceren: Transfair en Fairtrade. Parallel daarmee krijgen ook andere voedingsproducten (thee, suiker, cacao en chocolade, honing en banen) keurmerken voor eerlijke handel. De jaren 90 of de europese en internationale dimensie Hoewel eerlijke handel afhangt van de concrete realiteit in elk land, bevordert het delen van een zelfde visie op ontwikkeling en de wereldeconomie de organisatie van gemeenschappelijke acties. In 1989 ziet IFAT, de internationale organisatie voor eerlijke handel, het licht. Een aantal Europese invoerders groepeert zich in 1990 onder EFTA (European Fair Trade Association). In 1994 lanceren 15 netwerken van wereldwinkels NEWS! (Network of European World Shops). In 1997 is het de beurt aan de keurmerkorganisaties voor eerlijke handel om de krachten te bundelen, met de oprichting van FLO (Fairtrade Labelling Organizations International). De verwijzing naar duurzame ontwikkeling Vandaag past eerlijke handel binnen duurzame ontwikkeling. Eerlijke handel verzet zich niet tegen de mondialisering van de economie (dat zou moeilijk zijn, want hij is zelf een vorm van internationale handel), maar ijvert veeleer voor een ander soort mondialisering, die niet alleen gericht is op economische groei, maar ook op sociale vooruitgang en milieuzorg. De 3de golf: eerlijke handel evolueert Na ngo's als Oxfam en na het Max Havelaar-keurmerk, dat grote merken de kans biedt om eerlijke producten te ontwikkelen "in de marge" van hun klassieke producten, is er vandaag een derde trend merkbaar in de sector: steeds meer jonge en minder jonge ondernemers lanceren een handelsactiviteit die 100 % gericht is op de verkoop van eerlijke producten. Zo werden er in 2007 18 nieuwe projecten voorgesteld in het kader van de wedstrijd "Be Fair". Meteen het bewijs dat dit soort handel stilaan tot maturiteit komt. De ontwikkeling van Private Labels (Distributeurmerken) Grote ketens ontwikkelen hun eigen fairtradegamma. Twee voorbeelden: Carrefour distribueert eerlijke producten onder zijn eigen merk Solidair, Lidl doet dat via Fairglobe.
[1] Die later wordt omgedoopt tot SOS Wereldhandel en Fair Trade Organisatie, en vandaag Fair Trade Original heet. | 
