Een te grote afhankelijkheid van buitenlandse handel Ter herinnering: fairtradeorganisaties hebben ervoor gekozen om eerlijke producten te integreren in het klassieke economische circuit om twee belangrijke redenen: meer afzetmogelijkheden bieden voor producten van producenten uit het Zuiden, zodat er meer producenten kunnen profiteren van eerlijke handel, en de beweging uit de marginaliteit halen, om ze meer zichtbaarheid en legitimiteit te geven bij de publieke opinie. [1] Naast deze voordelen zijn er echter ook een aantal nadelen. Eerste nadeel: de exporteconomie wordt altijd meer gevaloriseerd dan de binnenlandse economie. Het risico is dan groot dat de producenten uit het Zuiden vooral investeren in exportteelten, die momenteel hun belangrijkste inkomstenbron vormen, ten nadele van voedingsteelten, die van kapitaal belang zijn om hen een zekere voedselonafhankelijkheid te waarborgen.[2] Een ander nadeel, en wellicht ook het grootste, is de versterking van de afhankelijkheidsmechanismen ten aanzien van de wereldmarkten. Het lijkt immers moeilijk voor fair trade om de kleine producenten uit het Zuiden te willen integreren in de mondiale handelssystemen via een billijker handelsverkeer en hen tegelijk niet te onderwerpen aan de structurele verplichtingen (inzake doeltreffendheid en concurrentiekracht) van de kapitalistische wereldeconomie. [3] Het grootste gevaar van die integratie schuilt in het geleidelijk opgeven van een aantal basisprincipes. Volgens die principes wordt eerlijke handel immers gedefinieerd als een instrument in dienst van sociale ontwikkeling, om de autonomiecapaciteiten te versterken. Als eerlijke handel niet langer prioriteit geeft aan de principes van autonomie en zelfvoorzienendheid, riskeert hij als sociale beweging zijn ontwikkelingsdoelstellingen niet te bereiken. Integendeel: hij kan zelfs de afhankelijkheidsmechanismen helpen versterken. We moeten altijd waakzaam blijven en mogen niet vergeten dat de beste principes soms tot de ergste praktijken kunnen leiden. De geschiedenis van ontwikkeling zit helaas vol met dergelijke voorbeelden. [4]
[1] Murat Yilmaz, Le Commerce équitable, Société civile et mouvements sociaux, Document van programma nr. 20, VN-Onderzoeksinstituut voor Sociale Ontwikkeling (UNRISD), december 2005, pagina 14. [2] Murat Yilmaz, op. cit., page 15 [3] Murat Yilmaz, op. cit., page 15 [4] Murat Yilmaz, op.cit., pagina 19 |